Colmcille Logo White
Inse Gall Amuigh
Inse Gall Amuigh © Alistair McCallum

Inse Gall Amuigh

In Inse Gall Amuigh tugann Slí Cholmcille thú ó aillte fiáine Leòdhais thuaidh go dtí tránna na sliogán bán ar Oileán Bharraigh.

Agus tú ag taisteal ó dheas, téann tú thart le bailecheantair chrochtóireachta, caorán oscailte, tránna ollmhóra folmha agus cnoic gharbha. Téann tú ó oileán go hoileán de bhád fartha agus de chabhsa, ag dul siar ar mhodhanna maireachtála ársa sa suíomh fiáin álainn seo.

Tá iarsmaí na gcleachtas crábhaidh Críostaí agus an chreidimh Chríostaí ina luí scaipthe feadh imeallbhoird na n-oileán seo. Meabhraíonn siad dúinn go raibh ceangal riamh idir bunadh na gceantar seo agus an fharraige – ainneoinn na ngaoth ard agus na stoirmeacha garbha a bhíonn i réim anseo sa gheimhreadh. Lá ciúin, áfach, níl a shárú le fáil i dtaca le suaimhneas de.

Tá an Gaeilge mar dhlúthchuid de ghnáthshaol na n-oileán agus riamh anall bhí an teanga seo agus a ceol á roinnt ag na pobail anseo. Leis na céadta bliain, bhí an chumarsáid idir na hoileáin agus idir na hoileáin agus Éirinn lán chomh tábhachtach leis an chumarsaid le tír mór de réir mar a naisc trádáil, filíocht, amhráin, polaitíocht agus muintearas bunadh na n-oileán lena chéile.

Le Dul Ann

Tosaíonn Slí Cholmcille achar gairid taobh amuigh de Steòrnabhagh ar Eilean Leòdhais. Tá seirbhís fartha rialta idir Steòrnabhagh agus Ulapul ar tír mór (turas cairr 60 míle/90 bomaite siar ó thuaidh d’Inbhear Nis) féach.

Más mian leat Slí Cholmcille a leanúint ón deisceart go dtí an tuaisceart, glac an bád fartha go Bagh a’ Chaistil ar Eilean Bharraidh as an Òban nó go Loch Baghasdail ar Uibhist a Deas. Tá báid fartha ann as Uig ar an Oileán Sgitheanach go Loch na Madadh in Uibhist a Tuath nó Tairbeart anns Na Hearadh.

Nó, is féidir eitilt isteach go Steòrnabhagh, Beinn na Faoghla nó aerfort cáiliúil thrá Bharraigh agus carr a fháil ar cíos.

Inse Gall Amuigh

  • 9.1 Eaglais Chaluim Chille, Leódhas

    Is eaglais ón 14ú haois dhéanach í seo – a tiomnaíodh do Cholmcille – agus ar cuireadh léi sa 15ú haois agus sa 16ú haois. Ba í Eaglais Chaluim Chille an phríomheaglais ar Leòdhas sna meánaoiseanna. Ba iad na Leòdaich – Clann MhicLeòid a thóg í agus a thiomnaigh do...

  • 9.2 Teampall Mholuidh, Eoropie, Leòdhas

    Tá Eòropaidh suite ar rinn thiar thuaidh Leòdhais. Tá sé ar an bhailecheantar is faide ó thuaidh in Inse Gall Amuigh . Tá an teampall athchóirithe seo tiomnaithe do Mholuadh. Ar dhá thaobh an teampaill tá dhá shéipéal bheaga ar an taobh ó thuaidh agus an taobh ó dheas, a...

  • 9.3 Teampall Eoin, Bragar, Leódhas

    Tabhair d’aghaidh siar ó Bhragar, baile crochtóireachta, le teacht ar Theampull Eòin – Eoin Baiste - teampall meánaoiseach ar cheann tíre beag in aice leis an trá. Luíonn fothrach an teampaill i reilig atá in úsáid go fóill sa lá atá inniu ann. Tá an foirgneamh ina dhá chuid –...

  • 9.4 Leithinis Uig

    Taigh a’Bheannaich, Ceann Ghalláin, Aird, Uig Is é a chiallaíonn seo ná ‘Teach an Bheannaithe’ nó Teach na Beannachta’. Tá sé neamhchoitianta sa mhéid nach bhfuil sé tiomnaithe do naomh ar leith. Murab ionann agus na suíomhanna eile ar an tslí seo, tá an séipéal suite go hard ar aill...

  • 9.5 Teampall Chaluim Chille, Eilean Chaluim Chille, Leódhas

    Is cosúil go bhfuil nasc idir an t-oileán beag Eilean Chaluim Chille leis an Chríostaíocht ón 7ú haois anall. Tá sé suite ar an cheann is faide soir de Loch Èireasoirt ar an bhealach amach chuig an An Cuan Sgìth atá idir Leòdhas agus tír mór na hAlba Is cosúil...

  • 9.6 An Teampall, An Taobh Tuath, Harris Theas

    Tá aghaidh Theampall an Taobh Tuath ag breathnú ó dheas amach ar Chaolas Na Hearadh i dtreo Uidhist.. Tá sé suite ar cheann tíre beag - Rubha an Teampull – ag bun Bheinn Cheapabhail. Tá an teampall suite in áit álainn agus tá siúlóid 2.5 ciliméadar ar thalamh féarmhar i...

  • 9.7 Tùr Mòr Chliamainn, Rodel, Oileán Harris

    Is é seo an teampall meánaoiseach is mó in Inse Gall Amuigh. As measc na dteampall uile ar oileáin iarthar na hAlban, is é an teampall ar Oileán Í an t-aon cheann amháin is mó ná é. Tógadh sa 16ú haois é ach táthar den bharúil go mb’fhéidir go raibh...

  • 9.8 Teampull na Trianaid, Uibhist a Tuath

    Tá Teampall na Trianaid suite ar dhumha in aice le sráidbhaile Chàrinis. Tá radhairc siar uaidh ar reo oileáin íseal Bhaile Sear. Is iad iarsmaí Theampall na Trianaid is mó atá le feiceáil ar an suíomh. Is cosúil go raibh sraith lonnaíochtaí ar an suíomh seo sular tógadh an teampall...

  • 9.9 Cladh Mhuire agus Teampull Mhuire, BEINN NA FADHLA

    Tá an teampall meánaoiseach seo, atá ina bhallóg, suite i reilig atá in úsáid go fóill. Bhí an teampall dronuilleogach agus is léir go raibh díon ardchlaonta air. Is cinnte go raibh na ballaí i bhfad níos airde – is féidir barr an dorais a fheiceáil sa bhalla thiar. De...

  • 9.10 Hóghmor, Uibhist a Deas

    Tá baile Thobha Mor - nó Howmore – ina luí idir an príomhbhóthar thuaidh-theas ar Uibhist a Deas agus an trá atá ar chuid mhór de imeall an oileáin. Istigh i measc na dtithe ceann tuí i dTobha Mor tá fothrach teampaill agus ceithre shéipéal. Agus é ag scríobh sa...

  • 9.11 Cill Bharra, Barra

    Is éard is Cill Bharra ná iarsmaí teampaill ón 12ú haois a bhí tiomnaithe do Naomh Barra. Meastar gur úsáideadh an suíomh le haghaidh adhradh Críostaí ó na 600í anall tráth a raibh teampall anseo a bhí tiomnaithe do Naomh Barra – is cosúil gur Naomh Fionnbharr as Corcaigh atá...

colmcille
FnaG
heritage-fund
BnaG